του συναγωνιστή Antonio Giovetti, Μαδρίτη Ισπανία
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στο τέλος του δεκατου όγδοου αιώνα ξεκίνησε η διαδικασία αποσύνθεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που ολοκληρώθηκε στο 1918 με την ήττα της "Πύλης" στο Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Από αυτήν την κρίση αποπειράθηκε να επωφεληθεί η Ρωσία που, όμως, δεν κατάφερε να εγκατασταθεί στην Μεσόγειο για να απειλήσει τα αγγλικά συμφέροντα. Οι προσπάθειες του τσαρικού καθεστώτος καρποφόρησαν μετά από πολλές δεκαετίες σε μια εποχή που οι διαφορες σε διεθνές επίπεδο λύνονται μέσω των οικονομικών συναλλαγών και των δημοσιων χρεών.
ΤΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΔΕΣΦΑ
Από τον Μάιο του 2010 η Ελλάδα βρίσκεται υπό την επιτήρηση των διεθνών πιστωτών (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ) που επέβαλαν περικοπές σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα και την εκπόνηση της κρατικής περιουσιας με την ίδρυση του Ταμείου Αποκρατικοποιήσεως (ΤΑΙΠΕΔ) στο 2011.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η πώληση του 66% του... Διαχειριστή Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αεριου (ΔΕΣΦΑ) στην αζερική SOCAR που υπέβαλε μια δεσμευτική προσφορα της αξιας 400 εκατομμυρίων ευρώ.
Το Δημόσιο - που παραχωρεί το 31% των μετοχων του - θα αποταμιεύσει 188 εκατομμύρια ευρώ τα οποια θα διοχετευτούν στον κλειστό λογαριασμό της Τρόικας για την αποπληρωμή του χρέους, ενώ τα υπόλοιπα θα τα εισπράξουν τα ΕΛΠΕ αφού το Διοικητικό Συμβούλιο της κρατικής εταιρείας διακίνησης πετρελαιου ήδη αποδέχτηκε την πρόταση των Αζέρων.
ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΔΕΣΦΑ
Ο ΔΕΣΦΑ ιδρύθηκε στις 30 Μαρτίου 2007 με βάση τον νομο 3428/2005 που εφαρμόζει μια κοινοτική διάταξη σύμφωνα με την οποια καθορίζονται οι διαφορες αρμοδιότητες των εταιρειών που προμηθεύουν και διακινούν το φυσικό αέριο.
Συγκεκριμένα ο ΔΕΣΦΑ είναι υπεύθυνος για την λειτουργία και την συντήρηση:
1) των αγωγών που διασχίζουν το ελληνικό έδαφος από τα ελληνοβουλγαρικά και ελληνοτουρκικά σύνορα
2) των Μετρητικών Σταθμών του Σιδηροκάστρου και των Κήπων
3) του Σταθμού Υγροποίησης Φυσικού Αεριου της Ρεβυθούσας
4) του Σταθμού Συμπίεσης Φυσικού Αεριου της Νέας Μεσημβρίας Θεσσαλονίκης
5) των Μετρητικών και Ρυθμιστικών Σταθμών
6) των Κέντρων Ελεγχου και Κατανομής Φορτίου και του Συστήματος Τηλεπικοινωνιών.
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ: ΕΝΑ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΣΟΒΑΡΟΥΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥΣ ΣΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ
Ο διαγωνισμός για την ιδιωτικοποίηση του 66% του ΔΕΣΦΑ προκηρύχθηκε στο 2012 και υπέστη μια πολύ ανώμαλη εξέλιξη εξαιτίας γεωπολιτικών ζητημάτων.
Στο τέλος της πρώτης φάσης ο ρωσικος ενεργειακός κολοσσός SINTEZ της ιδιοκτησίας του μεγιστάνα Leonid Lebedev υπέβαλε μια μη δεσμευτική προσφορα της αξιας 1 εκατομμυρίου ευρώ, ενώ αυτή της SOCAR δεν ξεπερνούσε τα 460 εκατομμύρια.
Σημειώθηκε μια ριζική αλλαγή της κατάστασης την στιγμήν που ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ενώ επέστρεφε στην Αθηνα από ένα ταξίδι στην Κίνα στο τέλος του περασμένου Μαΐου, αποφάσισε να επισκεφτεί τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν Ilham Aliev με τον οποιο διαπραγματεύτηκε ενεργειακά θέματα.
Οι συζητήσεις καρποφόρησαν και προκάλεσαν την αποχώρηση της ρωσικης SINTEZ από τον αντίστοιχο διαγωνισμό και η μονη εταιρία που υπέβαλε μια δεσμευτική προσφορα της αξιας 305 εκατομμυρίων ευρώ για το 66% του ΔΕΣΦΑ ήταν η SOCAR.
Η πρόταση εξαγοράς δεν ήταν καθόλου ικανοποιητική και ο Σαμαράς τηλεφώνησε στον Αζέρο ομόλογο του για να βάλει κάτι επιπλέον. Βεβαια, επρόκειτο για ένα από τα πιο εξευτελιστικά γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Το σκάνδαλο γίνεται ακόμα πιο φανερό αν λαμβάνει κανεις υπόψη του ότι στο τέλος της δεκαετίας του 90 η Πολιτεία επένδυσε 295 εκατομμύρια ευρώ μονο για την κατασκευή του σταθμού υγροποίησης της Ρεβυθούσας και αλλα 50 εκατομμύρια για την συντήρηση του. Σύμφωνα με μια πιο αντικειμενική αποτίμηση η αξια του "ΔΕΣΦΑ" αγγίζει τα 1.5 δισεκατομμύρια ευρώ αφού και στο πρώτο εξάμηνο του 2012 τα κέρδη της εταιρείας έφτασαν τα 95 εκατομμύρια ευρώ. Η αποκρατικοποίηση προβλέπει και την τροποποίηση του άρθρου 7 παραγράφου 5 του νομου 3428/2005 που καθορίζει την πρόσληψη και την απόλυση των μελών του Διοικητικού Συμβουλιου του ΔΕΣΦΑ μέσω μιας κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Ανάπτυξης κατά την πρώτη δεκαετία δραστηριότητας του. Επιπροσθέτως παραβιάζεται και η κοινοτική διάταξη που επιβάλλει ρητά την διαφοροποίηση μεταξύ των επιχειρήσεων που προμηθεύουν και διακινούν το φυσικό αέριο αφού η SOCAR δεν διαθέτει τέτοια προσόντα.
ΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΦΙΚΤΗ Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ
Η πώληση ήταν εφικτή χάριν σε καλοφτιαγμένα τεχνάσματα: στο τέλος του Ιουνίου η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε την Σύμβαση Φιλοξενούσας Χώρας με την κοινοπραξία του Shah Deniz η οποια διαχειρίζεται το ομώνυμο κοίτασμα πετρελαιου και φυσικού αεριου που βρίσκεται στην Κασπία μέσα στα χωρικά ύδατα του Αζερμπαϊτζάν. Κατά τα συμφωνηθέντα δόθηκε "πράσινο φως" στην κατασκευή του αγωγού TAP - Trans Adriatic Pipeline - που από τα ελληνοτουρκικά σύνορα επεκτείνεται στην Βόρεια Ελλάδα και στην Albania και μετά διασχίζει την Αδριατική και φτάνει στην Νότια Ιταλία όπου συνδέεται με το υφιστάμενο δίκτυο που μοιράζει το φυσικό αέριο στις αγορές της Βόρειας Ευρώπης. Η Ευρώπη χαρακτήρισε εξαιρετικώς επιτυχημένο το συγκεκριμένο σχέδιο που θα απέφερε επενδύσεις της αξιας 1.5 δισεκατομμυρίου ευρώ και 10.000 - άμεσες και έμμεσες - θέσεις εργασίας.
Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "La Libre Belgique" διέψευσε τις αισιόδοξες προσδοκίες των ελληνικών αρχων και αποκάλυψε πως η επιλογή του TAP οφειλόταν σε μια ορισμένη επιχειρηματική στρατηγική επειδή η κατασκευή του αγωγού "Nabucco West", που θα έφτανε στην Αυστρία μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ουγγαρίας, θα δημιουργούσε μετωπική σύγκρουση με την ρωσικη GAZPROM σε μια περιοχή όπου είναι αισθητή η επιρροή της.
Αξίζει να σημειωθεί και η περιορισμένη χωρητικότητα του TAP που αρχικά θα μεταφέρει μονο δέκα δισεκατομμύρια κυβικά μετρα φυσικού αεριου ετησίως, κάτι που δεν επιτρέπει στην ΕΕ να ασκήσει μια ανεξάρτητη ενεργειακή πολιτική.
ΠΟΙΟΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΤΟΥ ΤΑΡ
Η κοινοπραξία του TAP αποτελείται από την αγγλική BP - με το 20% των μετοχων -, την γαλλική TOTAL (10%), την νορβηγική STATOIL (20%) και την SOCAR (20%) - που θα διαχειρίζεται και το 66% του εθνικού συστήματος φυσικού αεριου - και δεν προβλέπει, προς το παρόν, καμια συμμετοχη ελληνικών εταιρειών.
Επιπλέον, θα χαίρει μιας ειδικής φορολογικής προστασίας κατά τα πρώτα 25 χρονια της δραστηριότητας της.
ΤΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΘΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΑΡ
Ποιο είναι, όμως, το συμφέρον του Δημοσιου; Η ιδιωτικοποίηση του ΔΕΣΦΑ θα προκαλέσει προβλήματα και σε διπλωματικό επίπεδο αφού η Ρωσία - μέσω της GAZPROM - προμηθεύει το 67% του αεριου που χρειάζεται η ελληνική αγορά.
Η αντίστοιχη σύμβαση διαρκεί μέχρι το 2016 και στο μεταξύ οι ρωσοελληνικές σχέσεις είναι πολύ ψυχρές.
Σε περίπτωση συγκρούσεων ανάμεσα στην Αθηνα και την Άγκυρα για το Κυπριακό η το Αιγαίο το Αζερμπαϊτζάν - χωρα που έχει πολλά κοινά εθνικά και πολιτιστικά σημεία με την Τουρκια - θα μπορεί να εξασφαλίσει την προμήθεια του φυσικού αεριου στην Ελλάδα;
